Xung đột Iran gây thiếu hụt phân bón, đe dọa giá lương thực toàn cầu

• Nguồn cung phân bón toàn cầu bị gián đoạn: Cuộc xung đột tại Iran và lệnh phong tỏa Eo biển Hormuz đã hạn chế khoảng 30% giao dịch urê toàn cầu và 1/3 tổng lượng phân bón thương mại trên thế giới.
• Thời điểm quan trọng đối với nông nghiệp: Tình trạng thiếu hụt xảy ra đúng vào mùa gieo sạ chính ở Bắc bán cầu và một số khu vực của Châu Phi, đe dọa năng suất cây trồng và đẩy giá lương thực toàn cầu tăng cao.
• Áp lực kinh tế đối với nông dân: Giá khí đốt tự nhiên và chi phí bảo hiểm tăng vọt đang bóp nghẹt lợi nhuận của nông dân, đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển như Ấn Độ và Ethiopia.

Phong tỏa chiến lược tác động đến thương mại toàn cầu

Cuộc chiến tại Iran đã tạo ra một nút thắt nghiêm trọng tại Eo biển Hormuz, tuyến đường thủy hẹp vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ thế giới. Nhằm trả đũa các hành động quân sự của Hoa Kỳ và Israel, Tehran đã hạn chế tàu bè qua lại, ảnh hưởng trực tiếp đến việc vận chuyển nitơ và photphat. Chris Lawson từ CRU Group lưu ý rằng urê - loại phân bón được giao dịch nhiều nhất - bị ảnh hưởng nặng nề nhất do sự chậm trễ trong vận chuyển và giá khí đốt tự nhiên hóa lỏng (nguyên liệu thô thiết yếu) tăng phi mã.

• Ả Rập Xê Út chiếm khoảng 20% sản lượng phân bón photphat của thế giới.
• Khu vực này xuất khẩu hơn 40% lượng lưu huỳnh toàn cầu, một phụ phẩm của quá trình lọc dầu quan trọng cho nông nghiệp.
• Chi phí bảo hiểm cho các tàu chở hàng dự kiến sẽ vẫn ở mức cao ngay cả khi xung đột kết thúc, theo Owen Gooch từ Argus Consulting Services.

Khủng hoảng khu vực và an ninh lương thực

Khoảng trống nguồn cung đang được cảm nhận rõ rệt nhất tại các nền kinh tế đang phát triển. Ethiopia thường nhập khẩu hơn 90% phân đạm từ vùng Vịnh, một lộ trình hiện đang bị tổn thương nghiêm trọng. Tại Ấn Độ, chính phủ đã chi 12,7 tỷ USD cho trợ cấp urê năm nay để bảo vệ các hộ nông dân nhỏ. Tuy nhiên, Baldev Singh, một nông dân ở Punjab, cảnh báo rằng nhiều trang trại quy mô nhỏ có thể không tồn tại được nếu không có sự hỗ trợ thêm trước khi nhu cầu đạt đỉnh vào tháng 6.

Carl Skau thuộc Chương trình Lương thực Thế giới nhận định thời điểm này là một thảm họa, vì việc bón phân chậm trễ trong giai đoạn đầu tăng trưởng có thể dẫn đến mất mùa hoàn toàn. Tại Đông Phi, Stephen Muchiri thuộc Liên đoàn Nông dân Đông Phi báo cáo rằng hàng triệu nông dân nhỏ đang đối mặt với khung thời gian ngắn ngủi để có được vật tư đầu vào trong bối cảnh thời tiết thất thường.

Chuyển dịch thị trường và tác động đến người tiêu dùng

Khi tình trạng thiếu hụt kéo dài, hệ thống lương thực toàn cầu đang lộ rõ vẻ mong manh. Hanna Opsahl-Ben Ammar của Yara International nhấn mạnh rằng chuỗi cung ứng ổn định là yếu tố then chốt cho sản xuất lương thực toàn cầu. Khác với sự tăng giá sau cuộc tấn công vào Ukraine, giá ngũ cốc hiện nay tương đối thấp, có nghĩa là nông dân có ít biên lợi nhuận hơn để bù đắp chi phí đầu vào tăng cao.

Joseph Glauber từ Viện Nghiên cứu Chính sách Lương thực Quốc tế cho rằng nông dân có thể buộc phải chuyển sang các loại cây trồng ít thâm canh phân bón hơn, chẳng hạn như đậu nành, hoặc cắt giảm hoàn toàn việc sử dụng phân bón. Sự sụt giảm đầu vào này có khả năng dẫn đến năng suất thấp hơn và giá cả cao hơn cho người tiêu dùng. Với việc các nhà sản xuất lớn như Trung Quốc ưu tiên cung cấp trong nước và Nga đang hoạt động hết công suất, các quốc gia khác khó có thể lấp đầy thâm hụt thị trường hiện tại.